Dane Osobowe

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
+48 61 829 1439
dyżur: Pponiedziałek 11.00-12.00, środa 08:00-09:00
pokój: 3.8

Szczegółowe informacje

 Ogłoszenia dla studentów:

 

 

Zajęcia dydaktyczne:

  • wykład i ćwiczenia Najstarsze dzieje Europy wschodniej do początków wczesnego średniowiecza
  • wykład i ćwiczenia Dzieje i kultura Słowian
  • konwersatorium Najstarsze dzieje wschodnioeuropejskiego kręgu kulturowego
  • wykład Słowianie znani i nieznani
  • seminarium licencjackie
  • seminarium magisterskie


Zainteresowania badawcze:

  • Pradzieje Europy Środkowej (neolit i epoka brązu)
  • Pradzieje Europy Wschodniej (neolit i epoka brązu)
  • Przeobrażenia społeczne, gospodarcze i kulturowe w IV i III tys. przed Chr. w Europie
  • Pogranicze Europy Zachodniej i Wschodniej w IV i III tys. przed Chr.

 


Kierownik projektów badawczych:

  • MNiSW/NCN nr N N109 198938 pt. Świat na Wzgórzu. Społeczeństwo, kultura i gospodarka w IV – III tys. przed Chr. Na Kujawach. Neolityczny kompleks osadniczy w Opatowicach, woj. kujawsko-pomorskie (2010-2014)
  • MNiSW/NCN nr N N109 053839 pt. Kulturotwórcza rola centrum wołżańsko-uralskiego w kształtowaniu się wschodnioeuropejskiego kręgu wczesnoceramicznego (2011-2014)
  • MNiI (później MNiSW) nr 2 H01H 028 25 pt. Świat z perspektywy Wzgórza. Neolityczny kompleks osadniczy w Opatowicach, woj. kujawsko-pomorskie (2003-2007)
    KBN nr 1H01G01810 pt. Między Zachodem i Wschodem: centralnoeuropejskie społeczności kultury amfor kulistych w środowiskach kulturowych Europy Wschodniej (1996-1998)

Główny wykonawca i wykonawca w licznych projektach badawczych finansowanych przez NCN, MNiSW oraz KBN, m.in.:

  • wykonawca w projekcie MNiSW/NCN nr N N109 053539 (2011-2014)
  • wykonawca w projekcie MNiSW nr N N109 01431/0900
  • wykonawca w projekcie MNiSW nr 1 H01H 027 28 (2005-2008)
  • główny wykonawca w projekcie KBN nr 1H01H01917 (1999-2002)


Najważniejsze publikacje:

  • J. Czebreszuk, M. Szmyt, Osadnictwo neolityczne i wczesnobrązowe w Dębach, woj. włocławskie, stanowisko 29, Poznań 1992.
  • M. Szmyt, Społeczności kultury amfor kulistych na Kujawach, Poznań 1996.
  • M. Szmyt, Between West and East. People of the Globular Amphora Culture in Eastern Europe [Baltic-Pontic Studies 8], Poznań 1999.
  • A. Kośko, M. Szmyt, Opatowice – Wzgórze Prokopiaka, tom I [Studia i materiały do badań nad późnym neolitem Wysoczyzny Kujawskiej I), Poznań 2006.
  • A. Kośko, M. Szmyt, Opatowice – Wzgórze Prokopiaka, tom II [Studia i materiały do badań nad późnym neolitem Wysoczyzny Kujawskiej II), Poznań 2007.
  • A. Kośko, M. Szmyt, Opatowice – Wzgórze Prokopiaka, tom III [Studia i materiały do badań nad późnym neolitem Wysoczyzny Kujawskiej III), Poznań 2007.
  • J. Czebreszuk, M. Kara, B. Kirschke, U. Narożna-Szamałek, Z. Seroczyński, I. Sobkowiak-Tabaka, K. Szamałek, M. Szmyt, K. Zamelska-Monczak, Osadnictwo pradziejowe, średniowieczne i nowożytne w Lutolu Mokrym [Ratownicze Badania Archeologiczne Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Ośrodek Studiów Pradziejowych i Średniowiecznych, tom IV], Poznań 2012.
  • M. Szmyt, Late Neolithic Landscapes on the Polish Lowland: people, culture and economy in Kujawy – 4th and 3rd millennia BC [Studien zur Archäologie in Ostmitteleuropa / Studia nad Pradziejami Europy Środkowej 12], Poznań – Bonn 2013.
  •  A. Kośko, M. Szmyt, Opatowice – Wzgórze Prokopiaka, tom IV [Studia i materiały do badań nad późnym neolitem Wysoczyzny Kujawskiej IV), Poznań 2014.
  • A. Kośko, M. Szmyt, Opatowice – Wzgórze Prokopiaka, tom V [Studia i materiały do badań nad późnym neolitem Wysoczyzny Kujawskiej V), Poznań 2015.

 


Przynależność do towarzystw naukowych i innych stowarzyszeń:

  • Poznańskie Towarzystwo Prehistoryczne
  • Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk

 


Praca doktorska


Tytuł: Społeczności kultury amfor kulistych na Kujawach,
Promotor: prof. dr hab. Aleksander Kośko
Obrona pracy doktorskiej: 18.04.1994
Rada Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Recenzenci: prof. dr hab. Aleksandra Cofta-Broniewska, prof. dr hab. Janusz Kruk

 

Praca habilitacyjna :


Tytuł: Between West and East. People of the Globular Amphora Culture in Eastern Europe [Baltic-Pontic Studies 8], Poznań 1999
Kolokwium habilitacyjne: 12.03.2001
Rada Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Recenzenci: dr hab. Lech Czerniak, prof. dr hab. Aleksander Kośko, prof. dr hab. Janusz Kruk

Tytuł profesorski

  • Profesor tytularny od 14.08.2014
  • Profesor zwyczajny od 23.06.2015

Obecnie pełnione funkcje:

Członkostwo w towarzystwach naukowych:

  • Komisja Archeologiczna Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk – wybór 04.02.2002
  • Komisja Archeologiczna O/PAN w Poznaniu – powołanie 27.01.2011 na kadencję 2011-2014; 03.03.2015 na kadencję 2015-2018
  • Komisja Nauk o Ziemi O/PAN w Poznaniu – powołanie 27.02.2015 na kadencję 2015-2018
  • Komitet Nauk Pra- i Protohistorycznych przy Wydziale I Nauk Humanistycznych i Społecznych PAN: wybór na kadencję 2011-2014 (zastępca przewodniczącego), kadencję 2015-2018 (członek prezydium)
  • Deutsches Archäologisches Institut - korespondent od 09.11.2007
  • Poznańskie Towarzystwo Prehistoryczne – obecnie prezes

Udział w radach naukowych instytucji:

  • Rada Muzeum przy Muzeum Narodowym w Poznaniu, powołanie przez Ministra KiDN 08.06.2012 na kadencję 2012-2016
  • Rada Muzeum przy Państwowym Muzeum Archeologicznym, powołanie przez Zarząd Województwa Mazowieckiego 14.08.2012
  • Rada Naukowa Biblioteki Kórnickiej, powołanie przez Wiceprezesa PAN 31.08.2012 na kadencję 2011-2014
  • Rada Programowa Centrum Badań nad Początkami Cywilizacji Europejskiej, powołanie przez Rektora UAM na kadencję 2012-2016
  • Rada Filii Fundacji Kultury Polskiej w Poznaniu – od 15.05.2015

Udział w radach naukowych lub redakcyjnych czasopism:

  • Baltic-Pontic Studies (Poznań, Polska)
  • Journal of Neolithic Archaeology (Kiel, Niemcy)
  • Eurasia Antiqua (Berlin, Niemcy)
  • Redaktor czasopisma Fontes Archaeologici Posnanienses (Poznań, Polska)


Nagrody, wyróżnienia, honorowe członkostwa

  • Nagroda Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w r. 2002
  • Nagrody Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu za osiągnięcia w pracy naukowej:
  • 1991 - nagroda zespołowa I stopnia
  • 2008 - nagroda zespołowa II stopnia
  • 2013 - nagroda za efektywność badań naukowych
  • 2014 - nagroda indywidualna II stopnia
  • 2015 – nagroda zespołowa III stopnia


II. BIBLIOGRAFIA
2010

  • Czebreszuk, Janusz, Szmyt, Marzena, Z badań nad formami osadnictwa kultury ceramiki sznurowej w Polsce północnej, [w:] Dasledavanni kamennaga i bronzovaga viakou, Materialy pa archeologii Belarusi 18, Minsk 2010, s. 209-218.
  • Kośko, Aleksander, Szmyt, Marzena, ‘Corded’ Ornamentation on Clay Vessels in the Vistula and Dnieper River Region: 5th – 4th Mill. BC. Research project aims, [w:] A. Kośko, M. Szmyt (Eds.), ‘Cord’ Ornaments on Pottery in the Vistula and Dnieper Interfluvial Region: 5th – 4th Mill. BC, Baltic-Pontic Studies 15, Poznań 2010, s. 7-12.
  • Kośko, Aleksander, Sikorski, Andrzej, Szmyt, Marzena, ‘Corded ‘and ‘Cord-Like’ Ornamentation in the Vistula and Dnieper Interfluvial Region in the 4th – 5th Mill. BC. Introduction to interdisciplinary research, [w:] A. Kośko, M. Szmyt (Eds.), ‘Cord’ Ornaments on Pottery in the Vistula and Dnieper Interfluvial Region: 5th – 4th Mill. BC, “Baltic-Pontic Studies” 15, Poznań 2010, s. 13-48.
  • Kośko, Aleksander, Szmyt, Marzena, ‘Corded’ Ornamentation on Clay Vessels in the Vistula and Dnieper Interfluvial Region: 5th – 4th Mill. BC. An Outline of Historical and Cultural Contexts, [w:] A. Kośko, M. Szmyt (Eds.), ‘Cord’ Ornaments on Pottery in the Vistula and Dnieper Interfluvial Region: 5th – 4th Mill. BC, Baltic-Pontic Studies 15, Poznań 2010, s. 57-63.
  • Kośko, Aleksander, Sikorski, Andrzej, Szmyt, Marzena, ‘Cord’ and ‘Cord-Like’ Ornaments on the Pottery of Funnel Beaker Culture Societies on the Polish Lowlands in the 4th Millennium BC, [w:] A. Kośko, M. Szmyt (Eds.), ‘Cord’ Ornaments on Pottery in the Vistula and Dnieper Interfluvial Region: 5th – 4th Mill. BC, Baltic-Pontic Studies 15, Poznań 2010, s. 146-152.
  • Kośko, Aleksander, Szmyt, Marzena, ‘Cord’ Ornaments on Pottery in the Vistula and Dnieper Interfluvial Region: 5th – 4th Mill. BC. Results and Implications, [w:] A. Kośko, M. Szmyt (Eds.), ‘Cord’ Ornaments on Pottery in the Vistula and Dnieper Interfluvial Region: 5th – 4th Mill. BC, Baltic-Pontic Studies 15, Poznań 2010, s. 153-155.
  • Szmyt, Marzena, Osadnictwo ludności kultury amfor kulistych na stanowisku 1 w Głuchowie, woj. wielkopolskie, Fontes Archaeologici Posnanienses 46, 2010, s. 183-192.
  • Szmyt, Marzena, Czebreszuk, Janusz, Społeczności Niżu Polskiego w III tys. przed Chr.: propozycja interpretacji relacji kulturowo-społecznych, [w:] Mente et rutro. Studia archaeologica Johanni Machnik viro doctissimo octogesimo vita anno ab amicis, collegia et discipulis oblata / Myślą i łopatą. Studia archeologiczne dedykowane wybitnemu uczonemu Janowi Machnikowi w osiemdziesiątą rocznicę urodzin przez przyjaciół, kolegów i uczniów, Rzeszów 2010, s. 153-165.
  • Szmyt, Marzena, Kultura amfor kulistych, [w:] J. Bednarczyk, J. Kabaciński, A. Kośko (red.), Osadnictwo Kotliny Kolskiej. Archeologiczne badania ratownicze na trasie autostrady A2. Via Archaeologica Posnaniensis. Źródła archeologiczne z badań wykopaliskowych na trasach dróg i autostrad, tom 1, Poznań 2010, s. 85-87.

2011

  • Czebreszuk, Janusz, Szmyt, Marzena, Identities, Differentiation and Interactions on the Central European Plain in the 3rd millennium BC, [w:] S. Hansen, J. Müller (Hrsg.), Sozialarchäologische Perspektiven: Gesellschaftlicher Wandel 5000-1500 v. Chr. zwischen Atlantik und Kaukasus, Archäologie in Eurasien 24, Berlin 2011, s. 269-291.
  • Czebreszuk, Janusz, Szmyt, Marzena, Neolit oraz wczesna i środkowa epoka brązu, [w:] J. Kabaciński, I. Sobkowiak-Tabaka (red.), Materiały do wczesnych pradziejów Zachodniej Wielkopolski. Osadnictwo pradziejowe i wczesnośredniowieczne w Lubrzy, Poznań 2011, s. 29-104.
  • Czebreszuk, Janusz, Szmyt, Marzena, Neolit oraz wczesna i środkowa epoka brązu, [w:] J. Kabaciński, I. Sobkowiak-Tabaka (red.), Materiały do wczesnych pradziejów Zachodniej Wielkopolski. Osadnictwo pradziejowe i wczesnośredniowieczne w Lubrzy, Poznań 2011, s. 325-382.
  • Kośko, Aleksander, Szmyt, Marzena, Udział społeczności Niżu Środkowoeuropejskiego w poznawaniu środowisk biokulturowych Płyty Nadczarnomorskiej: IV – IV/III tys. BC, [w:] M. Ignaczak, A. Kośko, M. Szmyt (red.), Między Bałtykiem a Morzem Czarnym. Szlaki Międzymorza w IV – I tys. przed Chr., Archaeologia Bimaris – Dyskusje 4, Poznań 2011, s. 205-221.
  • S. D. Łysenko, Szmyt, Marzena, Środkowe Naddnieprze jako graniczny areał osadnictwa ludności kultury amfor kulistych, [w:] M. Ignaczak, A. Kośko, M. Szmyt (red.), Między Bałtykiem a Morzem Czarnym. Szlaki Międzymorza w IV – I tys. przed Chr., Archaeologia Bimaris – Dyskusje 4, Poznań 2011, s. 239-246.
  • Czebreszuk, Janusz, Szmyt, Marzena, Kurhan, rów i palisada w tradycji kultury ceramiki sznurowej. Próba rekonstrukcji „scenariuszy rytualnych”, [w:] H. Kowalewska-Marszałek, P. Włodarczak (red.), Kurhany i obrządek pogrzebowy w IV-II tysiącleciu p.n.e., Kraków, Warszawa 2011, s. 133-140.
  • Szmyt, Marzena, Kurhany w kulturze amfor kulistych. Dwa przykłady z Kujaw, [w:] H. Kowalewska-Marszałek, P. Włodarczak (red.), Kurhany i obrządek pogrzebowy w IV-II tysiącleciu p.n.e., Kraków - Warszawa 2011, s. 119-132.
  • Czebreszuk, Janusz, Szmyt, Marzena, Tumuli with Circular Ditch and the Ritual Scenario among Corded Ware Culture Societies on the North European Plain, [in:] E. Borgna, S. Müller-Celka (Eds.), Ancestral Landscapes. Burial mounds in the Copper and Bronze Ages (central and Eastern Europe – Balkans – Adriatic – Aegean, 4th-2nd millennium B.C.), Traveaux de la Maison de l’Orient et de la Méditerranée no 58, Lyon 2011, s. 321-328.
  • Czebreszuk, Janusz, Szmyt, Marzena, Making the Cultural Landscape: Neolithic and Early Bronze Age Communities on Polish Lowland and their Environment, [w:] I. Hildebrandt-Radke, W. Dörfler, J. Czebreszuk, J. Müller (Eds.), Anthropogenic Pressure in the Neolithic and Bronze Age on Central European Lowlands, [Studien zur Archäologie in Ostmitteleuropa 4 / Studia nad Pradziejami Europy Środkowej 8], Poznań 2011, s. 11-32.


2012

  • Czebreszuk, Janusz, Kara, Michał, Kirschke, Barbara, Narożna-Szamałek Urszula, Seroczyński, Zenon, Sobkowiak-Tabaka, Iwona, Szamałek, Krzysztof, Szmyt, Marzena, Zamelska-Monczak, Kinga, Osadnictwo pradziejowe, średniowieczne i nowożytne w Lutolu Mokrym [Ratownicze Badania Archeologiczne Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Ośrodek Studiów Pradziejowych i Średniowiecznych, tom IV], Poznań 2012.
  • Szmyt, Marzena, Czebreszuk, Janusz, Monumental Funeral Sites: Creation, Long-term Use and Re-use in the Neolithic and the Bronze Age. Case Studies from the Polish Lowland, [in:] M. Furholt, M. Hinz, D. Mischka (Eds.), “As time goes by?” Monumentality, Landscapes and the Temporal Perspective [Proceedings of the International Workshop “Socio-Environmental Dynamics over the Last 12,000 Years: The Creation of Landscapes II (14th-18th March 2011) in Kiel], Bonn 2012, s. 169-194.
  • Czebreszuk, Janusz, Szmyt, Marzena,, Bell Beakers and the cultural milieu of north European plain, [w:] H. Fokkens, F. Nicolis (Eds.), Background to Beakers. Inquiries into regional cultural backgrounds of the Bell Beaker complex, Leiden 2012, s. 157-175.

2013

  • Szmyt, Marzena, Late Neolithic Landscapes on the Polish Lowland: people, culture and economy in Kujawy – 4th and 3rd millennia BC [Studien zur Archäologie in Ostmitteleuropa / Studia nad Pradziejami Europy Środkowej 12], Poznań – Bonn 2013.
  • Salque, Melanie, Bogucki, Peter I., Pyzel, Joanna, Sobkowiak-Tabaka, Iwona, Grygiel, Ryszard, Szmyt, Marzena, Evershed, Richard P., Earliest evidence for cheese making in the sixth millennium BC in northern Europe, Nature vol. 493, no. 7433, 2013, s. 522-525.
  • Goslar, Tomasz, Kozłowski, Janusz, Szmyt, Marzena, Czernik, Justyna, Effect of HF leaching on 14C dates of pottery, Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B: Beam Interactions with Materials and Atoms, vol. 294, January 2013, s. 252-256.
  • Szmyt, Marzena, Dzieje, stan i perspektywy badań nad epoką kamienia na terenie Poznania, [w:] J. Kaczmarek, H. Kaczmarek (red.), Archeologia o przeszłości Poznania i jego zaplecza. Stan i potrzeby badań, Poznań 2013, s. 67-88.
  • Szmyt, Marzena, Czebreszuk, Janusz, Dispersed communities and diverse strategies: Late Neolithic economy on the Polish Lowland (3500-2500 BC), [w:] T. Kerig, A. Zimmermann (Eds.), Economic Archaeology: From Structure to Performance. Universitätsforschungen zur Prähistorischen Archäologie 237, Bonn 2013, s. 193-212.
  • Szmyt, Marzena, The circulation of People and Ideas in the Baltic and Pontic Areas during 3rd millennium BC, [w:] S. Kadrow, P. Włodarczak (Eds.), Environment and Subsistence - forty years after Janusz Kruk’s „Settlement studies …” [Studien zur Archäologie in Ostmitteleuropa 11 / Studia nad Pradziejami Europy Środkowej 11], Rzeszów - Bonn 2013, s. 441-458.
  • Szmyt, Marzena, View from the Northwest: Interaction Network in the Dnieper-Carpathian Area and the People of the Globular Amphora Culture in the Third Millennium BC, [w:] V. Heyd, G. Kulcsár, V. Szeverényi (Eds.), Transitions to the Bronze Age. Interregional Interaction and Socio-Cultural Change in the Third Millennium BC. Carpathian Basin and Neighbouring Regions, Budapest 2013, s. 93-111.

2014

  • Kośko, Aleksander, Szmyt, Marzena, Opatowice – Wzgórze Prokopiaka, tom IV [Studia i materiały do badań nad późnym neolitem Wysoczyzny Kujawskiej IV), Poznań 
  • Szmyt, Marzena, Młodsza epoka kamienia w dorobku Józefa Kostrzewskiego, Fontes Archaeologici Posnanienses 50/1, 2014, s. 19-38.
  • Szmyt, Marzena, Fourth-third millennium BC stone cist graves between the Carpathians and Crimea. An outline of issues, [w:] A. Kośko (Ed.), Baltic-Pontic Studies 19, Poznań 2014, s. 108-147.
  • Szmyt, Marzena, Dead Animals and Living Society, Přehled výzkumů 55-1, Brno 2014, s. 105-111.

2015

  • Kośko, Aleksander, Szmyt, Marzena, Opatowice – Wzgórze Prokopiaka, tom V [Studia i materiały do badań nad późnym neolitem Wysoczyzny Kujawskiej V), Poznań

2015.

  • Szmyt, Marzena, The Baden Complex and the Globular Amphora Culture. Case studies from three peripheral areas, [w:] M. Nowak, A. Zastawny (Eds.), The Baden Culture around the Western Carpathians. Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce, Kraków 2015, s. 445-469.
  • Kośko, Aleksander, Szmyt, Marzena, Dom na wzgórzu, 3200 przed Chr. Mała osada ludności kultury pucharów lejkowatych na stanowisku Opatowice 42 (Kujawy) i jej południowo-wschodnie koneksje, [w:] O. Diachenko, F. Menotti, S. Ryzhov, K. Bunjatjan, S. Kadrow (Eds.), Kulturnyj kompleks Kukuten’-Tripillia ta jugo susidi. Zbirka naukovikch prac pam’jati Volodimira Krutsa, Lviv 2015, s. 183-208.
  • Czebreszuk, Janusz, Szmyt, Marzena, Living on the North European Plain around 2200 BC: between continuity and change, [w:] H. Meller, H.W. Arz, R. Jung, R. Risch (Hrsg.), 2200 BC – Ein Klimasturz als Ursache für den Zerfall der Alten Welt? / 2200 BC – A climatic breakdown as a cause for the collapse of the old world? 7. Mitteldeutscher Archäologentag vom 23. bis 26. Oktober 2014 in Halle (Saale) / 7th Archaeological Conference of Central Germany, October 23-26, 2014 in Halle (Saale), Tagungen des Landesmuseums für Vorgeschichte Halle, Band 12, Halle 2015, s. 539-559.
  • Szmyt, Marzena,, Remains of the Neolithic settlement in Bruszczewo. Preliminary results, [w:] J. Czebreszuk, J. Müller (Eds.), Bruszczewo III. The settlement and fortification in the mineral zone of the site, Studien zur Archäologie in Ostmitteleuropa / Studia nad Pradziejami Europy Środkowej 13, 2015, s. 43-51.

 

III. Książki

Jest to pierwsza monografia regionalnego ugrupowania kultury amfor kulistych - jednej z najważniejszych jednostek taksonomii archeologicznej z okresu późnego neolitu w Europie. Autorka wykorzystała w niej ogromny zestaw źródeł pochodzących z terenu Kujaw, w tym zarówno wyniki badań wykopaliskowych, jak i rezultaty prospekcji powierzchniowych realizowanych w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski. Dzięki bogatej serii danych archeometrycznych oraz wnikliwym i wieloaspektowym analizom materiałów archeologicznych opracowała schemat periodyzacji i chronologii, który stał się reperowym ujęciem dla całego Niżu Polskiego. Na podkreślenie zasługuje jednak przede wszystkim wielowątkowość przedstawionych w książce wyników badań, wytyczających nową jakość w archeologii neolitu środkowoeuropejskiego.

Poznań 1996
Format B5, s. 330, liczne ilustracje
ISBN 83-901155-7-3

Książka, będąca ósmym tomem serii „Baltic-Pontic Studies” wydawanej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu przez Instytut Prahistorii oraz Instytut Wschodni, jest monograficznym ujęciem wschodnioeuropejskiego odłamu tzw. kultury amfor kulistych – jednej z najważniejszych jednostek taksonomii archeologicznej wyróżnianych w okresie późnego neolitu. Autorka zebrała informacje o reliktach tej kultury, rozproszone w licznych opracowaniach archeologów białoruskich, litewskich, polskich, rosyjskich i rumuńskich i ukraińskich. Uporządkowała je i poddała wieloaspektowym analizom, dzięki czemu uzyskała całkowicie nowy obraz dynamiki zmian kulturowo-społecznych, jakie zachodziły w ostatnich wiekach IV tys. i w pierwszej połowie III tys. przed Chr. na rozległych obszarach Europy Wschodniej, od Bałtyku po Morze Czarne.
Poznań 1999
Format B5, s. 349, liczne ilustracje
ISBN 83-86094-07-9
ISSN 1231-0344


Książka jest pierwszą częścią studium, które przedstawia problematykę późnego neolitu na Niżu Polskim, ze szczególnym uwzględnieniem Kujaw jako regionu centralnego. Zostały w niej poruszone wybrane aspekty przeobrażeń społecznych, kulturowych i gospodarczych, które zachodziły w okresie obejmującym okres od 3800 BC po 2500/2400 BC. Jest to czas, jaki w terminologii archeologicznej bywa określany mianem późnego i schyłkowego neolitu, choć jego cezury chronologiczne stawiane są bardzo rozmaicie. Proponowana w książce perspektywa oglądu wybranego odcinka pradziejów jest skupiona na dynamice i charakterze procesów zmian, których efekty rejestrowane są na stanowiskach osadowych ze wskazanego czasu. Komplementarnym do tej „osadowej” perspektywy jest obraz późnego neolitu widzianego przez pryzmat stanowisk funeralnych. Te ostatnie, niejednokrotnie bardzo efektowne, a nawet monumentalne, przyciągają często główną uwagę i dominują w narracji pozostawiając w cieniu mało wyraziste relikty osadowe. W tej książce, zarówno w niniejszym tomie, jak i w przygotowywanym tomie drugim, na plan pierwszy wysunięte są jednak owe - pozornie mniej interesujące - miejsca, które były dłużej lub krócej zamieszkiwane przez ludzi we wskazanym czasie. Głównym obszarem zainteresowania są Kujawy - region o szczególnej randze poznawczej w skali całego Niżu Polskiego. Rangę tę uzasadniają dotychczasowe doświadczenia badawcze pokoleń prahistoryków, jak też dobry stan rozpoznania tego regionu oraz możliwość wykorzystania ogromnego dorobku ostatnich 40 lat, przede wszystkim w postaci serii publikacji powstałych w kręgu badaczy Kujaw. Dodatkowymi czynnikami motywującymi do przygotowania książki były przemyślenia wynikające z realizacji długoletniego projektu badawczego, obejmującego kompleks osadniczy na Wzgórzu Prokopiaka w Opatowicach, a także chęć włączenia do dyskursu naukowego nowych zespołów źródeł pochodzących z szerokoprzestrzennych badań ratowniczych.

Wydawnictwo Naukowe UAM, Dr. Rudolf Habelt GmbH
Poznań – Bonn 2013
Format A4, s. 380, liczne ilustracje
ISBN 978-83-232-2590-4, 978-3-7749-3864-9


Seria książek pod ogólnym tytułem „Opatowice - Wzgórze Prokopiaka” jest wydawana od 2006 r., najpierw przez Wydawnictwo Poznańskie, a obecnie przez Wydawnictwo Naukowe UAM. Kolejne tomy, których dotąd ukazało się pięć, przynoszą monograficzne opracowania stanowisk z jednego z najważniejszych na Niżu Polskim kompleksów osadniczych z późnego neolitu. Wzgórze Prokopiaka, położone na w sercu Kujaw – na Wysoczyźnie Kujawskiej, było w IV i III tys. przed Chr. obszarem intensywnie wykorzystywanym przez społeczności ludzkie żyjące ówcześnie na Kujawach. Pochodzące ze Wzgórza zespoły źródeł archeologicznych są bogate i wieloaspektowe, a ich wnikliwe analizy, które prowadzi wielodyscyplinarny zespół naukowców kierowany przez Aleksandra Kośko i Marzenę Szmyt, wnoszą nową jakość do wiedzy o pradziejach społeczeństw środkowoeuropejskich.
Tom I – Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2006, format A4, s. 305, liczne ilustracje, ISBN 83-7177-358-7
Tom II - Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 20076, format A4, s. 327, liczne ilustracje, ISBN 978-83-7177-522-2
Tom III - Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2007, format A4, s. 416, liczne ilustracje, ISBN 978-83-7177-383-9
Tom IV - Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2014, format A4, s. 518, liczne ilustracje, ISBN 978-83-232-2784-7
Tom V - Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2014, format A4, s. 505, liczne ilustracje, ISBN 978-83-232-2785-4