Sprawozdanie - VII Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Kaukaz – między Europą a Azją”

29 sierpień 2018

Magda Pabin–Majchrzak

UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

VII Międzynarodowa Konferencja Naukowa
„Kaukaz – między Europą a Azją”(Poznań, 5–6 czerwca 2018
)

7th International Scientific Conference "Caucasus - between Europe and Asia" (Poznań,5-6 June 2018)

W dniach 5–6 czerwca 2018 roku, już po raz siódmy odbyła się Międzynarodowa Konferencja Naukowa skupiająca się nad tematyką badań kaukaskich. Tegoroczna edycja zorganizowana przez Instytut Wschodni Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Instytut Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz redakcję czasopisma naukowego „Kavkaz –Przeszłość–Teraźniejszość–Przyszłość” poświęcona była hasłu przewodniemu „Kaukaz–między Europą a Azją”. Była to już szósta edycja, która stanowiła pole współpracy pomiędzy uniwersytetami z Poznania i Rzeszowa naprzemiennie goszczących badaczy zainteresowanych w swojej pracy Kaukazem.

Szerokie grono odbiorców – badacze, pracownicy naukowi, doktoranci i studenci zainteresowani szeroko pojętą tematyką badań kaukaskich. Celem konferencji była zarówno wymiana doświadczeń badawczych i prezentacja najnowszych ich wyników, jak i integracja środowiska naukowego w obrębie tej tematyki z Polski oraz zagranicy. W czasie konferencji zaprezentowano interdyscyplinarne podejście do badań Kaukazu, które obejmowały takie dziedziny jak archeologia, literaturoznawstwo, nauki politologiczne, historię. Podejmowano również niezwykle istotne zagadnienia ekonomiczne i prezentujące współczesne problemy społeczno–prawne mieszkańców Kaukazu. Konferencja była również okazją do nawiązania kontaktów naukowych pomiędzy uczonymi z polskich uniwersytetów a ich odpowiednikami z najlepszych uczelni kaukaskich, którzy stanowili istotną większość tegorocznych prelegentów.

Skład rady naukowej zaszczyciły swoją obecnością następujące osoby: prof. dr hab. Krzysztof Pietkiewicz (dyrektor Instytutu Wschodniego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), prof. dr hab. Andrzej Bonusiak (dyrektor Instytutu Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego), prof. NikolajSudawcow (Północno–Kaukaski Federalny Uniwersytet w Stawropolu), prof. Walerii Dzidzojew (Północno–Osetyjski Państwowy Uniwersytet im. K.L. Cheragurowa we Władykaukazie), prof. SejfułłaRashydov (Izmailski Państwowy Humanistyczny Uniwersytet), prof. dr hab. Waldemar Rezmer (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), prof. Wadim Zadunajski (Ukraiński Katolicki Uniwersytet we Lwowie), prof. Dagmara Masłowa (Państwowy Uniwersytet w Piatigorsku), prof. dr hab. Wojciech Wrzosek (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu).

Konferencja odbywała się w Sali Rady Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu przy ulicy Umultowskiej 89D (Campus Morasko). Uroczyste otwarcie obrad odbyło się 5 czerwca o godzinie 9.00. Mowy powitalne wygłosili: prof. dr hab. Kazimierz Ilski, dziekan Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
w Poznaniu, prof. dr hab. Krzysztof Pietkiewicz, dyrektor Instytutu Wschodniego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Dariusz Popek – przedstawiciel Instytutu Historii Uniwersytety Rzeszowskiego, redaktor naczelny czasopisma „Kavkaz –Przeszłość–Teraźniejszość–Przyszłość”, głównym pomysłodawcą cyklu wydarzeń. W czasie otwarcia podkreślano rolę badań i wymiany naukowo–badawczej prowadzonej pomiędzy Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a Kaukazem oraz perspektywą w tych badaniach, a także współpracę dwóch polskich ośrodków badawczych z regionem kaukaskim.

W trakcie trwania konferencji poruszaną tematykę podzielono na następujące części tematyczne: „Kaukaz w polityce globalnej, Kaukaz w zagadnieniach polityki regionalnej,Kaukaz w perspektywie historycznej, Kaukaz w perspektywie etnologicznej, Kaukaz jako obszar przemian, Armenia, Azerbejdżan, Gruzja, Kaukaskie państwa nieuznawane, Konflikty i bezpieczeństwo na Kaukazie”oraz„Kultura na obszarze Kaukazu”.

Konferencji towarzyszył również wykład ekspercki drIlgaraVelizadze z Klubu Politologów „ЮжныйКавказ”, wygłoszony 4 czerwca 2018 roku w Regionalnym Ośrodku Debaty Międzynarodowej w Poznaniu omawiający zagadnienia geopolitycznego znaczenia Morza Kaspijskiego „Perspective of the solution of the political status of the Caspian Sea”.

Po powitaniu zebranych gości oraz uczestników konferencji rozpoczął się pierwszy panel Kaukaz w polityce, który rozpoczęło wystąpienie Patryka Bukowskiego z Uniwersytetu Warszawskiego zatytułowane „The South Caucasus as a geopolitical bridge for the energysecurity of the European Union”. Następnie głos zabrał przedstawiciel Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Kamil Kowalczyk prezentujący wpływ wojny w Gruzji w 2008 roku na stosunki polsko–rosyjskie. Kolejną dwójką prelegentów byli przedstawiciele Instytutu Wschodniego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu: Maciej Bala doktorant w Instytucie Wschodnim przedstawił region Kaukazu z perspektywy polityki Federacji Rosyjskiej i koncepcji geopolitycznej Aleksandra Dugina, natomiast studentka Instytutu Wschodniego Joanna Nowak zaprezentowała referat omawiający zagadnienie rywalizacji pomiędzy Rosją a Stanami Zjednoczonymi na terenie Kaukazu z perspektywy zależności od ropy naftowej. Ostatni głos zabrał dr Kamil Pietrasik wygłaszając temat „OBWE i Rada Europy a los Czeczenii w czasie pierwszej i drugiej wojny czeczeńskiej”. Po odczytach rozpoczęła się niezwykle owocna dyskusja pomiędzy uczestnikami konferencji, którzy następnie udali się na przerwę kawową.

Po zakończeniu panelu omawiającego sytuację Kaukazu w perspektywie globalnej rozpoczął się panel „Kaukaz w zagadnieniach polityki regionalnej,który swoją problematyką obejmował zagadnienia prawno–politologiczne. Pierwszy swoje wystąpienie „Посткоммунистическиереволюций, политические изменения и демократизаций в пост советском пространстве: пример Грузии wygłosił dr ValerianDolidzez Tbiliskiego Uniwersytetu Państwowego im. Ivana Javakhishvili, po którym nastąpił referat dr Iwony Kaliszewskiej z Uniwersytetu Warszawskiego koncentrujący się na zagadnieniach zjawiska korupcji na obszarze Kaukazu Północnego, w szczególności Dagestanu.Ostatni głos zabrał dr Bartosz Szczurowski, przedstawiciel Uniwersytetu Jagiellońskiego wygłaszający referat Ochrona nadrzędności Konstytucji w systemach ustrojowych państw Kaukazu”. Omawiane zagadnienia spotkały się z dużym zainteresowaniem słuchaczy, po merytorycznej dyskusji nastąpiła przerwa.

Rozpoczęty po przerwie trzeci panel „Kaukaz w perspektywie historycznej”, podejmował tematy związane z historią regionu. Pierwszy głos zabrał prof. Vadim Zadunajski związany z Ukraińskim Uniwersytetem Katolickim we Lwowie z tematem „Роль внешних факторов в борьбе Кубанской Рады за восстановление властина Кубанизимой–летом 1918 г.”. Następnie odczytano wystąpienie prof. NikojalajaSudavcowa zPółnocnokaukaskiego Uniwersytetu Federalnego w Stawropolu „УчастиепредставителейнародовКавказа в борьбе с фашизмом на территории Польши”. Panel zakończyło wystąpienie dotyczące sytuacji i obecności Polaków w Piatigorsku w latach 1863–1881, które zaprezentował przedstawiciel Muzeum Krajoznawczego w Piatigorsku dr AleksandrBobolubow. Po zakończeniu wystąpienia nastąpiła kolejna seria pytań w ramach moderowanej dyskusji.

Czwartympanelem pierwszego dnia obrad był„Kaukaz w perspektywie etnologicznej”, który prezentował tematy związane z ludnością kaukaską. Obrady rozpoczęło wystąpienie prof. SwietlanyAkkievej z Kabardyno–Bałkarskiego Instytut Badań Humanistycznych Rosyjskiej Akademii Nauk „Доверие в межэтнических отношениях народов Северного Кавказа в условияхтрансформаций”. Następnie głos zabrał przedstawiciel Izmailskiego Państwowego Uniwersytetu Humanistycznego (Ukraina) prof. SejfułłaRaszydow z referatem „ВИЛАЯТ КАВКАЗ”. Kolejnym prelegentem był dr Mariusz Marszewski, związany obecnie z Ośrodkiem Studiów Wschodnich im. Marka Karpia
w Warszawie, którego wystąpienie podejmowało tematykę systematyki etnograficznej Turchmenów Kaukazu Północnego, czy są oni centralnoazjatycką diasporą czy też osobną kaukaską grupą etnograficzną. Później głos zabrała Anna Kuleszewicz, doktorantka
w Instytucie Wschodnim UAM w Poznaniu, prezentując Swanów jako etniczną podgrupę narodu gruzińskiego. Ostatnią prelegentką tego panelu była Amanda Grabowska, studentka Instytutu Wschodniego UAM w Poznaniu prezentująca ideał gruzińskiej żony na przykładzie Nino Berii. Tematyka panelu zaciekawiła uczestników konferencji, którzy chętnie udzielali się w toczącej się dyskusji.

Ostatnim panelem pierwszego dnia konferencji był „Kaukaz jako obszar przemian”. Panel ten skupił się na przemianach społecznych, społeczno–ekonomicznych obszaru Kaukazu. Jako pierwsza swoją analizę retrospektywną wpływu państwowego kierowania na dynamikę społeczno–ekonomiczną Republiki Dagestanu zaprezentowała prof. Dagmara Masłowa
z Państwowego Uniwersytetuw Piatigorsku. Kolejnym prelegentem był prof. RustamBegeulov, reprezentujący Karaczajo–Czerkieski Uniwersytet Państwowy im. Alijewa, który wygłosił odczyt „Транскавказские коммуникации через перевалы Главного Кавказского хребта на территории Карачаево–Черкесии: история, реалии, перспективы”. Następnie głos zabrał przedstawiciel Tbiliskiego Uniwersytetu Państwoego im. Ivana Javakhishviliprezentująctemat „Страны Южного Кавказа: геоэкономический расклад сил”. Ostatnią prelegentką pierwszego dnia obrad była Julia Kaczmarek–Khubnaia, doktoranta Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, która przedstawiła proces depopulacji jako główne uwarunkowanie rozwoju społeczno–gospodarczego wysokogórskich regionów Gruzji.

Po ostatniej dyskusji zamknięto obrady pierwszego dnia konferencji. W godzinach wieczornych odbyła się uroczysta kolacja dla zaproszonych gości i uczestników konferencji.

Drugi dzień VII Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Kaukaz– między Europą
a Azją” rozpoczęły trzy panele tematyczne dotyczące poszczególnych państw Kaukazu Południowego. Uczestnicy konferencji rozpoczęli od panelu Armenia, który podejmował zagadnienia związane z tym obszarem. Pierwszy głos zabrał Mateusz Iskra, przedstawiciel Uniwersytetu Warszawskiego z referatem „Lchashen–Metsamor, Khojaly–Gedebey, East Georgian–separate archaeological cultures or different archaeologicalt raditions? Terminological and contextual problems concerning Transcaucasian cultural landscape in the Early Iron Age period”. Następnie odczytano wystąpieniaHarutyunVoskanyan z Centrum Studiów Europejskich (Armenia), w którym autor poruszył problematykę bieżącej sytuacji politycznej w Armenii związanej z Aksamitną Rewolucją. Zakończeniem tego panelu było wystąpienie dr hab. Grzegorza Skrukwy z Instytutu Wschodniego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, które przybliżyło historię ormiańskiej rodziny Altouyanan i ich wpływ na XX wieczną Wielką Brytanię. Po wysłuchaniu wszystkich referatów, zebrani uczestnicy konferencji rozpoczęli dyskusję.

Po krótkiej przerwie rozpoczął się kolejny panel Azerbejdżan, którego inauguracją było wystąpienie drIlgaraVelizadze z Klubu Politologów „ЮжныйКавказ” zatytułowane
Роль и значениеге о экономического положения Азербайджана в формировании международных транспортных маршрутов и свободных экономических зон”. Następnie głos zabrała Aneta Strzemżalska, przedstawicielka Uniwersytetu Europejskiego w Sankt
–Petersburgu, która przedstawiła zebranym zagadnienia transformacji ustrojowej współczesnego Azerbejdżanu w porównaniu zamian systemowych i ideologii narodowej. Kolejnym wystąpieniem w tej sesji był referat Klaudii Kosicińskiej z Uniwersytetu Warszawskiego, która skupiła się w swoim wystąpieniu na problematyce integracji mniejszości azerbejdżańskiej w Gruzji. Ostatnim prelegentem tego panelu był Witold Olejnik z Akademii Sztuki Wojennej w Warszawie, który podjął temat „ From regionaluncertainty to cross–borderexternalities:scenarios for integration in the Caspian”. Po zakończeniu wystąpień prelegentów uczestnicy konferencji rozpoczęli dyskusję nad zaprezentowanymi tezami.

Trzeci panel drugiego dnia obrad podejmował tematykę związaną z Gruzją. Początkiem obrad było przedstawienie wystąpienia prof. Rozety Gujejiani z Tbiliskiego Uniwersytetu Państwowego im. Ivana Javakahishvili, w którym skupiła się na dziejowej roli Gruzji pomiędzy Wschodem a Zachodem. Następnie głos zabrał przedstawiciel tej samej uczelni, prof. prof. AleksandrTsurtsumia prezentując referat „Некоторые аспекты внешней политики Грузи”. Kolejnym prelegentem był prof. UAM dr hab. Marek Figura z Instytut Wschodniego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, który przedstawił zebranym sytuację
w Gruzji 15 lat po zakończeniu Rewolucji Róż. Po nim głos zabrał Marcin Olejnik, przedstawiciel tego samego ośrodka, który wygłosił referat pod tytułem „Zamach czy prowokacja? Incydent z udziałem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego w Gruzji na granicy z Osetią Południową w dniu 23 listopada 2008 roku w świetle dokumentów i relacji medialnych”. Podsumowaniem wystąpień związanych z Gruzją była analiza Stanisławy Budzisz–Cysewskiej z Uniwersytetu Gdańskiego, która z perspektywy kina fabularnego porównywała spojrzenie na wojnę rosyjsko–gruzińską z 2008 roku. Po zakończeniu ostatniego wystąpienie uczestnicy konferencji rozpoczęli dyskusję.

W kolejnym panelu uczestnicy VII Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Kaukaz – między Europą a Azją” skupili się na „Kaukaskich państwach nieuznawanych”. Jako pierwsza głos zabrała Anna Pająk z Uniwersytetu Jagiellońskiego, która przedstawiła rolę radzieckiej polityki narodowościowej na konflikt gruzińsko–abchaski. Tematykę tę kontynuowała Dominika Sobota, studentka Instytutu Wschodniego UAM, która skupiła się na oddziaływaniu historii na współczesną sytuację polityczną na przykładzie Abchazji właśnie. Wystąpienia
w tym panelu zakończył Kajetan Suchecki, przedstawiciel Uniwersytetu Ekonomicznego
w Katowicach, wystąpieniem „
Unrecognized countries of the southcaucasus as tourist”. Na zakończenie panelu odbyła się kolejna tura dyskusji.

Kolejny panel obrad obejmował tematykę Konflikty i bezpieczeństwo na Kaukazie. Pierwszy referat wygłosiła prof. SwietlanaAkkieva, reprezentująca wraz ze współautorem wystąpienia AlibekiemGekkievKabardyno–Bałkarski Instytut Badań Humanistycznych Rosyjskiej Akademii Nauk. W swoim wystąpieniu „Традицииразрешенияконфликтов
в балкарскомобществе: история и современность
” poruszyli kwestię rozwiazywania konfliktów w społeczeństwie bałkarskim. Następnie głos zabrał student Instytut Wschodniego UAM w Poznaniu Hubert Józefowski, który przybliżył zebranym historię ormiańskiego terroryzmu. Kolejnym prelegentem był również związany z Instytutem Wschodnim UAM
w Poznaniu przedstawiciel Instytutu Badań Interdyscyplinarnych w Poznaniu oraz Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk dr Piotr–Paweł Repczyński, który zaprezentował temat „Implikacje i aplikacje rosyjskiej teorii wojny informacyjnej w regionie zakaukaskim”. Jako ostatni głos zabrał Piotr Krzyżański, związany z Instytutem Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu prezentując analizę zmiany potencjału rosyjskich sił zbrojnych w rejonie Morza Czarnego w latach 2008–2018 w stosunku do stanu sprzed rozpadu Związku Radzieckiego. Po zakończeniu tego wystąpienia nastąpiła przed ostatnia część dyskusji.

Ostatni panel konferencji poświęcony był kulturze na obszarze Kaukazu. Przedstawicielka Uniwersytetu Gdańskiego – Wiktoria Zajda przedstawiła temat „Uwikłani w konflikt – wspomnienia ze współczesnej niewoli czeczeńskiej. Relacje Polaków porwanych  w latach 1997–1999 (na podstawie Kasztanów z Gudermesu P. Chojnackiego oraz Kaukaz
– wspomnienia Z. Fischer)”.
Następnie referat dotyczący mieszkańców Kaukazu w anegdocie radzieckiej zaprezentował dr hab. Dariusz Matelski, profesor w
Instytucie Badań Dokumentacji i Poszukiwań Dzieł Sztuki im. Karola Estreichera w Krakowie. Wystąpienie to zakończyło obrady VII Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Kaukaz – między Europą a Azją”. Zamknięcia obrad dokonali wspólnie Magda Pabin–Majchrzak z Instytutu Wschodniego UAM w Poznaniu – główny koordynator konferencji oraz Dariusz Popek.

Tegoroczna edycja konferencji uznana została za wyjątkowo udaną, pozwoliła na podtrzymanie oraz nawiązanie kontaktów naukowych pomiędzy uczonymi z polskich uniwersytetów a licznie przybyłymi uczestnikami z państw kaukaskich. Wspólnie podkreślano chęć i konieczność dalszych badań, a także kontynuacji interdyscyplinarnych spotkań poświęconych badaniom Kaukazu. Dodatkowo zebrani goście mieli możliwość poznania zabytków i atrakcji Poznania.

Wygłoszone referaty zostaną opublikowane łamach czasopism „Historia@Teoria” oraz Kavkaz – Przeszłość–Teraźniejszość–Przyszłość.

Należy złożyć najszczersze gratulację całemu komitetowi organizacyjnemu, w skład którego weszli: Magda Pabin–Majchrzak – przewodnicząca, Dariusz Popek, Kaczmarek
–Khubnaia, Stanisława Budzisz–Cysewska oraz Anna Kuleszewicz. Organizatorzy składają również najszczersze podziękowania studentom–wolontariuszom VII Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Kaukaza– między Europą a Azją” z Instytutu Wschodniego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu: Amandzie Grabowskiej, Joannie Nowak, Dominice Sobocie oraz Michałowi Krzyżaniakowi.

VII Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Kaukaz – między Europą a Azją ” została objęta patronatem honorowym: Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu prof. UAM dr hab. Andrzeja Lesickiego oraz Dziekana Wydziału Historycznego UAM w Poznaniu prof. dr hab. Kazimierza Ilskiego. Patronatem medialnym konferencję objęła: „Kavkaz–Przeszłość–Teraźniejszość–Przyszłość” „Nowa Europa Wschodnia”, „New Eastern Europe”, „Historia@Teoria”, „Europa Orientlis – Studia z Dziejów Europy Wschodniej i Państw Bałtyckich” oraz Instytut Prawa Wschodniego im. Gabriela Szerszeniewicza. Partnerami wydarzenia byli: Regionalny Ośrodek Debaty Międzynarodowej w Poznaniu oraz Fundacja im. Macieja Frankiewicza.


Magda Pabin–Majchrzak (PL) magister wschodoznawstwa, doktorantka w Instytucie Wschodnim Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W jej zainteresowaniu badawczym znajdują się zagadnienia związane z polityką bezpieczeństwa obszaru postradzieckiego oraz rosyjskie idee imperialne. Współpracuje z czasopismami „Kavkaz – Przeszłość – Teraźniejszość -Przyszłość” oraz "Historia@Teoria". Stypendystka Santander Universidad.

Magda Pabin–Majchrzak (ENG) Master of Eastern Studies, PhD student at the Eastern Institute of the University of Adam Mickiewicz in Poznan. Her research interests include issues related to the security policy of the post-Soviet area and Russian imperial ideas. He cooperates with magazines "Kavkaz - Past - Present - Future" and "History @ Theory". Scholarship holder Santander Universidad.

 


 KONFERENCJA KAUKASKA 01

  konferencja kaukaska02

konferencja kaukaska 02

 

 

 

DSC 0331

DSC 0145

 

DSC 0199

DSC 0214

DSC 0215

DSC 0241

DSC 0260

DSC 0296

DSC 0311

 

DSC 0312DSC 0321

DSC 0331